امکان سنجی توانایی فضای مجازی در شکل گیری و بهره وری از تربیت دینی

Document Type: Takhasosi

Author

کارشناس ارشد علوم تربیتی، دانشگاه شیراز

Abstract

با ظهور و گسترش صنعت ارتباطات و در راستای آن اینترنت به عنوان شبکه­ ارتباطاتی و اطلاعاتی جهانی، فضای جدیدی در عرصه­ زندگی به وجود آمد که می ­توان با عناوینی هم­چون فضای دوم یا فضای مجازی از آن یاد کرد؛ فضایی که استفاده از آن دارای ابعاد مثبت و منفی است.
مبانی نظری این پژوهش که با هدف امکان­ سنجی توانایی فضای مجازی در ایجاد و بهره ­وری از تربیت دینی انجام شده است، بهره ­گیری از پارادایم دوفضایی شدن و مفهوم ­سازی تفاوت خصایص فضای مجازی و مؤلفه­ های تربیت دینی است. روش پژوهش نیز در سنت پژوهش­ های کیفی، از نوع توصیفی- تحلیلی و با نگاه نقادانه است که به صورت کتابخانه ­ای انجام شده است؛ ابزار گردآوری داده­ ها نیز فیش ­برداری از مجموعه آثار مرتبط است.
یافته­ های پژوهش نشان می ­دهد جمله­ «خودت را بشناس»، مصداقی برای این است که انسان برای ورود به تربیت- به ویژه تربیت دینی- لازم است ابتدا معنای صحیحی از خود و سپس از دیگران داشته باشد؛ بر این اساس سریع شدن فضا، فراگیری، قابلیت دسترسی دائم، فرامکانی، فرازمانی، جهانی بودن، سیال بودن، تشدید شدن واقعیت و چندرسانه­ ای بودن از جمله فرامتغیرهای این فضا هستند که زندگی در جهان دوم، زندگی دوفضایی معاصر و نیز منابع هویتی افراد را تحت تأثیر قرار داده است.
نتیجه آن­که مشکل عدم وجود هویت اصیل و عامل با سرازیر شدن آموزش­ های دینی در دنیای مجازی نتیجه­ بخش نبوده و نتیجه ­ای غیر از دستیابی به قشری­ گرایی و صورت­ گرایی نداشته است؛ لذا دستیابی به هسته­ تربیت دینی با مؤلفه ­های دنیای مجازی سازگاری چندانی ندارد و هم­نشینی از نوع التقاطی است.

Keywords

Main Subjects


  1. قرآن کریم.
  2. باقری، خسرو. سجادیه، نرگس و طبیبه توسلی (1389). رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  3. بوستانی، هانیه (1389). بررسی اثرات چت و پیام ­های کوتاه. راسخون. شماره28.
  4. جوادی، علی محمد (1383). بررسی میزان و نوع استفاده از اینترنت و تأثیر آن بر ارزش­ های خانواده در بین دانش­ آموزان دبیرستان­ های مدارس دولتی ناحیه 3 مشهد. پایان­ نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی مشهد.
  5. خانی جزنی، جمال (1388). هویت مجازی. تهران: انتشارات مهرتاب.
  6. رادفر، حمید رضا و سولماز نوری (1396). نقد کتاب «چالش ­های اخلاقی در عصر اطلاعات: جستارهایی در اخلاق اطلاعات». مجموعه مقالات اولین همایش ملی نقد متون و کتب علوم انسانی: 347-337.
  7. ربیعی، علی و احسان شاه­ قاسمی (1388). آسیب­ شناسی فردی و اجتماعی روابط مجازی در ایران: یک رویکرد کیفی. رفاه اجتماعی. سال نهم. شماره34: 31-11.
  8. رجایی، فرهنگ (1385). مشکله هویت ایرانیان امروز. تهران: نشر نی.
  9. ذکایی، محمدسعید و فاخره خطیبی (1385). بررسی رابطه حضور در فضای مجازی و هویت مدرن: پژوهشی در بین کاربران اینترنتی جوان ایرانی. علوم اجتماعی. دوره13. شماره33: 153-111.
  10. شاه ­قاسمی، احسان (1385). مروری بر زمینه ­های تأثیر فضای مجازی بر نظریه­ های ارتباطات. شماره2: 125-104.
  11. شــریفى ­نیا، محمد حســن (1383). ماجراى تجربه دینى. حوزه و دانشگاه. شماره38: 7-4.
  12. شمشیری بابک و مرضیه نوذری (1390). آسیب ­شناسی تربیت دینی کودکان مقطع پیش ­دبستانی از نظر متخصصان علوم تربیتی، روانشناسی، علوم دینی،ادبیات کودک و مربیان پیش ­دبستانی. تربیت اسلامی. شماره6 (2): 73-51.
  13. شیروانی، علی (1381). جستارهایی در کلام جدید. مقاله تجربه دینـی. تهـران: انتشارات سمت.
  14. عاملی، سید سعیدرضا (1385). ارزیابی فضای مجازی ایرانی. مجموعه مقالات دانشجویی. تهران: دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی.
  15. عاملی، سید سعیدرضا (1386). دین مجازی؛ دوفضایی شدن محیط دینی و ارتباطات درون ­دینی و بین­ دینی. دین و رسانه. تهران: طرح آینده.
  16. عاملی، سید سعیدرضا (1390). رویکرد دوفضایی به آسیب­ ها، جرایم، قوانین و سیاست ­های فضای مجازی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
  17. عاملی، سید سعیدرضا (1388). شبکه­ های علمی مجازی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  18. عاملی، سید سعیدرضا و مجتبی حاجی جعفری (1391). رویکرد دوفضایی به آسیب­ های مجازی و دین: نگرش ­ها و تجربه­ ها. دین و ارتباطات. سال نوزدهم. شماره1 (پیاپی41): 127-95.
  19. عطاران، محمد (1366). آرای مربیان بزرگ مسلمان درباره تربیت کودک. تهران: سازمان پژوهش و برنامه­ ریزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  20. قاسمی، وحید و مهدی قادری (1388). تحلیلی بر وضعیت هویت اجتماعی جوانان در شهر کرمانشاه. نشریه دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز. سال دوازدهم. شماره24: 43-22.
  21. گل­محمدی، احمد (1381). نگاهی به مفهوم و نظریه­ های جهانی شدن. مطالعات ملی. سال سوم. شماره11 (1): 116-85.
  22. نصری، لادن و رضا اعظمی (1396). جرایم مرتبط با امنیت اخلاقی در فضای مجازی. رهیافت پیشگیری. پیش شماره2: 119-97.
  23. نورمحمدی، مرتضی (1388). تاثیر فضای مجازی بر عرصه هویت. مجلات عقیدتی، فرهنگی، اجتماعی. شماره 261.
  24. Ameli, Sayed Saeid Reza (2009). Virtual Religion. Asian Journal of Social Science. Vol37 (2).
  25. Elull, Jacques (1990). The Technology Bluff, Trans. Geoffrey Bromiley .Grand Rapids. Michigan: Wm. Beerdmans Publishing Company.
  26. Stefanesco, C. Chirita, V. Chirita, R and G Chele (2007). Network Identity, The Intenet Addiction and Romanian Teenagers. Proceedings of the 4th WSEAS/IASME International Conference on Engineering Education. Agios Nikolaos. Greece: Crete Island.
  27. Yandell. K (1997). Religious Experience. In P. L. Quinn and C. Talliafero (Eds). Acompanion to Philosophy of Religion. DOI.10111./b.9780631213284.1999.00050.xblack well.
  28. Zizek, Slavoj (1996). The Indivisible Remainder: An Essay on Schelling and Related Matters. London.